www.jemagalles.nl

Beroemde Nederlanders

^

Heike Kamerlingh Onnes, de heer van het absolute nulpunt

Midden in de zomer, op 10 juli 1908 was het in Leiden zo koud als het nog nooit ergens geweest was. In het fysisch laboratorium waren een aantal technici onder leiding van Heike Kamerlingh Onnes in de weer. Leidingen, pompen, druk- en temperatuurmeters werden voortdurend in de gaten gehouden. In een speciaal ontworpen toestel werd helium rondgepompt. Om kwart voor zes 's morgens waren ze begonnen. Kamerlingh Onnes hoopte met het toestel de temperatuur zo laag te krijgen dat het gasvormige helium zou condenseren. De thermometer was gestaag gezakt, maar bij 269 graden onder nul bleef hij steken...

Omstreeks half acht 's avonds kwam professor Schreinemakers eens kijken hoe het experiment van zijn collega verliep. Hij bekeek het toestel en merkte op dat het was 'alsof de thermometer al in de vloeistof stond.' Kamerlingh Onnes in zijn verslag van die gedenkwaardige dag: 'Inderdaad bleek dit het geval. .... Het vloeistofoppervlak werd door spiegeling van licht spoedig zeer duidelijk zichtbaar gemaakt en wel ontwijfelbaar, omdat het duidelijk doorboord werd door de twee draadjes van het thermo-element. .... Toen het oppervlak eenmaal gezien was werd het niet meer uit het oog verloren. Het stond messcherp tegen de glazen wand.' Door het vloeibare helium onder verlaagde druk te laten verdampen zakte de temperatuur nog verder. Daar was het om begonnen. Heike Kamerlingh Onnes -de heer van het absolute nulpunt zoals hij later op het internationale koudecongres genoemd zou worden- wilde in zijn laboratorium onderzoek kunnen doen bij extreem lage temperatuur. Nu hij de beschikking had over vloeibaar helium waren de mogelijkheden daarvoor aanzienlijk uitgebreid.

U kunt deze tekst ook in een geheel bekijken.


^

tekst, concept en werkwijze: Luc Ambagts
Beroemde Nederlanders